Review TÁC PHẨM CỘI RỄ – E.HEILI

0
39
Cội rễ
Hôm nay giới thiệu đến các bạn một tác phẩm rất nổi tiếng của văn học Mỹ thế kỉ 20 – Tác phẩm Cội Rễ đã đoạt giải Pulitzer, tác phẩm được chuyễn ngữ bởi dịch giả Dương Tường xuất bản năm 1984, hiện tại chưa thấy nhà nào tái bản…
Cuốn sách ra đời như một sự kiện làm chấn động cả nước Mỹ. Đó là sự tái tạo một quá khứ, khi mà những người da đen bị bắt cóc và bị bán làm nô lệ, bị tước đoạt. “Cội rễ” đã làm dấy lên ở Mỹ, kể cả trong những người da trắng một trào lưu sôi nổi tìm lại gốc gác tổ tiên của mình.
Lâu lâu mới lại cầm trong tay một cuốn sách thu hút như “Cội Rễ” của E. Heili.
Giở từng trang, từng trang giấy cũ đã ố màu năm tháng, thấy những con chữ đen mờ sao mà hấp dẫn quá, thi vị quá, từng chữ sao mà tài tình đến thế, mạch kể cứ thản nhiên, ngôn từ không cao siêu, thuật kể cũng hồn hậu giản dị mà sao nó cứ như nước chảy, mây trôi, lờ lững mà mê đắm, hờ hững mà cuốn hút. Đọc mới được một nửa cuốn sách mà như thấy cả bầu trời Phi Châu xanh rì, rừng già bí ẩn, con người chân chất và kinh Coran bỗng nhiên thân thương như tiếng kinh cầu nơi giáo đường.
Không gì buồn hơn nỗi đau lìa xa quê hương, lìa xa cội nguồn, xa cha mẹ, xa ngôi làng nhỏ nằm sâu trong rừng già Phi Châu để đến một mảnh đất xa lạ, với những âm thanh xa lạ khó hiểu. Kunta Kintê năm ấy mới mười bảy tuổi, một lần vào rừng tìm gỗ làm trống đã bị bọn Tubốp (người da trắng) bắt cóc. Cùng với rất nhiều người khác, sau những ngày lênh đênh trên biển, vượt qua dịch thổ tả và nỗi nhớ quê nhà, anh được đưa tới một đồn điền trồng bông ở miền Nam nước Mỹ ngày nay. Đó là năm 1767, và miền đất Kunta Kintê vừa đặt chân đến mới chỉ là một trong những thuộc địa nhỏ của vương quốc Anh. Cho đến năm 1783, khi hiệp ước Vecxay được công nhận, mười ba bang riêng lẻ đã hợp thành hợp chủng quốc Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, phải đến hai mươi năm sau, nạn buôn người mới chấm dứt trên khắp nước Mỹ bởi hiến pháp 1787. Và phải hơn bảy mươi năm sau, trải qua cuộc chiến tranh Nam Bắc (1861-1865), chế độ nô lệ mới chính thức được xoá bỏ. Khi ấy con cháu của Kunta Kintê đã trải qua thế hệ thứ tư xa quê hương, và dường như mất hẳn liên hệ với cội rễ của chính mình ở nước Gămbia xa xôi.
Thế nhưng, Kunta Kintê với nỗi nhớ chưa bao giờ nguôi với quê hương xứ xở, đã để những ký ức của chính mình lại cho con cháu bằng thói quen nhắc lại nguồn gốc của tổ tiên, tiếng nói của bộ lạc mỗi khi có một thành viên mới của gia đình ra đời. Những tiếng nói lạ kỳ đó đã hằn sâu trong tâm thức của đứa trẻ E.Heili qua những buổi chiều cùng bà ngoại ngồi ở hàng hiên, ký ức về ông tổ Kunta Kintê nhất quyết không thừa nhận cái tên “Tôby” mà người da trắng đặt cho ông, nhất quyết yêu cầu đứa con gái nhỏ xíu của mình phải nhớ những tiếng Phi lạ lẫm, những hoài niệm của chính ông về vùng đất quê hương. Và những buổi chiều ấy đã thai nghén cuốn sách “Cội Rễ” mà ngày ra đời đã trở thành hiện tượng trên khắp nước Mỹ.
Người thanh niên Kunta Kintê, không bao giờ hình dung được số phận của chính mình kể từ khi chiếc bao tải đen ngòm trùm kín ánh sáng từ bầu trời Phi Châu thẳm xanh và số phận của những người con, người cháu của chính ông trên đất Mỹ. “Cội rễ” đã tường thuật lại cả những biến cố đau thương nhất của họ. Những con người mà dòng máu Phi đã chảy trong huyết quản, và sẽ còn chảy mãi đến hàng trăm hàng nghìn năm sau nữa ngay cả khi họ không thể giữ được cái tên gốc Phi cho chính mình.
Bằng dòng thời gian tuyến tính, E.Heili kể lại cuộc đời của tất cả những thành viên cốt lõi của gia tộc kể từ Kunta Kintê. Các câu chuyện đan xen với nhau thành chuỗi liên kết chặt chẽ và liền mạch. Như một dòng chảy, như một cái cây thân gỗ mà những cành, những lá đều được mô tả tỉ mỉ bằng ngòi bút chân phương của người hoạ sĩ truyền thần. Người đọc cứ thản nhiên bơi lội trên dòng sông ấy, nhẩn nha với những cành những lá xanh tươi, buồn với nỗi đau và vui với hạnh phúc của mỗi người trong số họ.
Bộ tiểu thuyết đã được dựng thành phim truyền hình và được đưa vào giáo trình giảng dạy văn học của rất nhiều truờng ở Mỹ. Không chỉ thế, nó còn dấy lên một phong trào tìm về gốc gác tổ tông không chỉ của người Phi trên đất Mỹ mà cả những người da trắng. Và làng quê Jufure ở Gămbia đã trở thành một điểm tham quan thú vị cho người khách du lịch ở khắp nơi trên thế giới. Đến nỗi, có giai đoạn, chính phủ Gămbia đã phải đưa ra quy định về việc tham quan, để tránh làm ảnh hưởng đến làng quê hẻo lánh Jufure.
Bộ tiểu thuyết là tiếng nói của những người Mỹ gốc Phi trên mảnh đất mà họ đang sinh sống với lòng hoài nhớ khôn nguôi về nguồn cội của chính mình. Tiếng nói ấy là sự khẳng định về quá khứ đau thương của nước Mỹ với hàng triệu người da đen bị áp bức và kỳ thị chủng tộc. Bằng tính nhân văn của một hiến pháp dân chủ, họ đã được trả lại tự do, đã đòi được quyền khẳng đính tính Phi của mình trong đời sống xã hội, đã vươn tới những địa vị mà trước đó chỉ dành cho người da trắng. Nhưng sâu thẳm trong tâm hồn họ, sự trơ trọi, nỗi hoang mang về nguồn gốc của chính mình giống như một cơn bão âm ỉ càn quét khôn nguôi.
Và một chiều thu trên bến cảng Annơpơlix – bến cảng định mệnh đã đón chàng trai trẻ Kunta Kintê cập bến, trải qua bảy thế hệ, cháu bảy đời của ông là nhà văn, nhà báo E. Heili đã tìm được mối liên kết với quá khứ đau thương của gia tộc sau hành trình dài tìm kiếm không mệt mỏi.
Và từ đó, “Cội Rễ” ra đời…